[Thu hoạch & lưu trữ nước mưa] Bài 1: Thực trạng ở Việt Nam.

Hệ thống thu hoạch và lưu trữ nước mưa bằng các bể inox dưới lòng đất

Thiếu hụt nước ngọt và biến đổi khí hậu đang là những thách thức cấp bách mà con người phải đối mặt trên toàn cầu. Nước mưa, nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào nhưng thường bị bỏ qua, có tiềm năng to lớn trong việc giải quyết cả hai vấn đề này. Loạt bài viết này sẽ thảo luận về giải pháp thu hoạch (trữ) nước mưa như một phương pháp hiệu quả, bền vững và tiết kiệm chi phí để ứng phó với khủng hoảng nước và biến đổi khí hậu.

Giải pháp liên quan: Hệ thống bể thu gom và trữ nước mưa ngầm dạng module

Vấn đề thiếu nguồn nước ngọt cho nông nghiệp ở Việt Nam.

hạn mặn ở miền Tây
hạn mặn ở miền Tây

Việt Nam là một quốc gia nông nghiệp, với ngành nông nghiệp đóng góp quan trọng vào GDP và an ninh lương thực. Tuy nhiên, nguồn nước ngọt cho nông nghiệp đang ngày càng khan hiếm do nhiều yếu tố, gây ra nhiều thách thức cho sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp.

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thiếu nước ngọt cho nông nghiệp:

1. Biến đổi khí hậu:

  • Biến đổi khí hậu dẫn đến tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn và thay đổi lượng mưa thất thường, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn nước cho nông nghiệp.
  • Hạn hán kéo dài khiến mực nước sông, hồ, kênh mương xuống thấp, ảnh hưởng đến khả năng cung cấp nước tưới cho cây trồng.
  • Xâm nhập mặn do nước biển dâng cao ảnh hưởng đến các vùng ven biển, làm cho đất đai bị nhiễm mặn, không thể canh tác được.
  • Thay đổi lượng mưa thất thường khiến khó khăn cho việc dự báo và điều tiết nguồn nước cho nông nghiệp.

2. Khai thác nước ngầm quá mức:

  • Nhu cầu nước cho sinh hoạt, công nghiệp và nông nghiệp ngày càng tăng cao dẫn đến tình trạng khai thác nước ngầm quá mức.
  • Việc khai thác nước ngầm quá mức khiến mực nước ngầm suy giảm, ảnh hưởng đến nguồn nước cho nông nghiệp và có thể dẫn đến sụt lún đất.

3. Ô nhiễm nguồn nước:

  • Hoạt động sản xuất nông nghiệp sử dụng nhiều hóa chất như thuốc trừ sâu, phân bón hóa học gây ô nhiễm nguồn nước.
  • Nước thải sinh hoạt và công nghiệp chưa được xử lý triệt để cũng góp phần làm ô nhiễm nguồn nước.
  • Nguồn nước bị ô nhiễm ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm nông nghiệp và sức khỏe con người.

4. Hệ thống tưới tiêu chưa hoàn thiện:

  • Nhiều khu vực ở Việt Nam vẫn sử dụng hệ thống tưới tiêu truyền thống, dẫn đến lãng phí nước.
  • Hệ thống tưới tiêu chưa được đầu tư đầy đủ khiến cho việc sử dụng nước tưới không hiệu quả.

Hậu quả của tình trạng thiếu nước ngọt cho nông nghiệp ở Việt Nam

Tình trạng thiếu nước ngọt cho nông nghiệp ở Việt Nam đang ngày càng trở nên nghiêm trọng, dẫn đến nhiều hậu quả nặng nề ảnh hưởng đến sản xuất, môi trường và đời sống người dân. Dưới đây là một số hậu quả chính:

người dân đi hứng nước trong hạn mặn
người dân đi hứng nước trong hạn mặn

1. Giảm năng suất cây trồng và sản lượng lương thực:

  • Nước là yếu tố thiết yếu cho sự sinh trưởng và phát triển của cây trồng. Khi thiếu nước, cây trồng sẽ bị còi cọc, phát triển chậm, năng suất giảm sút.
  • Điều này dẫn đến tình trạng thiếu hụt lương thực, ảnh hưởng đến an ninh lương thực quốc gia.

2. Nguy cơ hạn hán và xâm nhập mặn:

  • Thiếu nước ngọt khiến cho các khu vực dễ xảy ra hạn hán, đặc biệt là vào mùa khô.
  • Hạn hán kéo dài khiến đất đai khô cằn, nứt nẻ, ảnh hưởng đến khả năng canh tác.
  • Xâm nhập mặn do nước biển dâng cao và khai thác nước ngầm quá mức cũng làm cho đất đai bị nhiễm mặn, không thể canh tác được.

3. Ảnh hưởng đến môi trường:

  • Thiếu nước ngọt có thể dẫn đến hiện tượng sa mạc hóa đất đai, ảnh hưởng đến hệ sinh thái tự nhiên.
  • Việc sử dụng nước giếng ngầm quá mức có thể làm thay đổi cấu trúc địa chất, dẫn đến sụt lún đất.

4. Gây khó khăn cho người nông dân:

  • Thiếu nước ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất của người nông dân, khiến họ gặp nhiều khó khăn trong việc tưới tiêu cho cây trồng.
  • Thu nhập của người nông dân giảm sút, ảnh hưởng đến đời sống và gây bất ổn xã hội.

5. Xung đột về nguồn nước:

  • Khi nguồn nước khan hiếm, có thể xảy ra tranh chấp, xung đột giữa các địa phương, các hộ gia đình về việc sử dụng nước.

Giải pháp thu hoạch và lưu trữ nước mưa ở Việt Nam.

Thu hoạch nước mưa là một giải pháp hiệu quả và bền vững để giải quyết vấn đề thiếu nước ngọt, đặc biệt là ở các khu vực thường xuyên xảy ra hạn hán. Nước mưa có thể được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau như tưới cây, rửa xe, giặt giũ, thậm chí cả sinh hoạt (sau khi xử lý thích hợp).

Hệ thống thu hoạch và lưu trữ nước mưa bằng các bể inox dưới lòng đất
Hệ thống thu hoạch và lưu trữ nước mưa bằng các bể inox dưới lòng đất

Nhưng ở Việt Nam hiện tại chúng ta chưa có các giải pháp hoàn chỉnh trong vấn đề thu hoạch, lưu trữ và sử dụng nước mưa một cách hợp lý và an toàn. Các giải pháp hiện tại chỉ mang tính giải quyết vấn đề trong ngắn hạn, hoặc chỉ lưu trữ nước mưa ở số lượng ít, không đủ phụ vụ công tác tưới tiêu. Các giải pháp thường được triển khai ở Việt Nam bao gồm:

Giải pháp đào ao hồ để lưu trữ nước mưa:

Đào ao hồ là một giải pháp truyền thống và hiệu quả để lưu trữ nước mưa ở khu vực nông thôn, mang lại nhiều lợi ích cho sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, giải pháp này cũng có ưu và nhược điểm cần lưu ý:

Hệ thống thu hoạch và lưu trữ nước mưa dựa vào ao hồ
Hệ thống thu hoạch và lưu trữ nước mưa dựa vào ao hồ

Ưu điểm:

  • Lưu trữ lượng nước mưa lớn: Ao hồ có thể lưu trữ lượng nước mưa dồi dào, đặc biệt phù hợp cho các khu vực có lượng mưa lớn theo mùa.
  • Cung cấp nước cho nhiều nhu cầu: Nước trong ao hồ có thể được sử dụng cho nhiều mục đích như tưới cây, chăn nuôi gia súc, thủy sản, và thậm chí cả sinh hoạt sau khi xử lý kỹ lưỡng.
  • Bổ sung nguồn nước ngầm: Nước trong ao hồ có thể thẩm thấu qua lòng đất, góp phần bổ sung nguồn nước ngầm và cải thiện chất lượng nước.
  • Điều hòa khí hậu: Ao hồ giúp điều hòa khí hậu, giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và hạn hán.
  • Cải thiện cảnh quan: Ao hồ tạo nên cảnh quan đẹp, góp phần tăng thêm giá trị thẩm mỹ cho khu vực.

Nhược điểm:

  • Tỷ suất bay hơi cao: Ao hồ có thể lưu trữ lượng nước lớn nhưng bù lại ao hồ cũng có tỷ suất bay hơi cao, các nghiên cứu chỉ ra rằng ao hồ ở một số khu vực có thể bay hơi đến 90% lượng nước chỉ sau 1 tháng mùa khô.
  • Chiếm dụng đất: Ao hồ chiếm dụng diện tích đất, có thể ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp hoặc các hoạt động khác.
  • Nguy cơ ô nhiễm: Nước trong ao hồ có thể bị ô nhiễm do các hoạt động sinh hoạt, nông nghiệp, công nghiệp xung quanh.
  • Môi trường sinh sản cho muỗi: Ao hồ có thể trở thành môi trường sinh sản cho muỗi, gây nguy cơ dịch bệnh.
  • Yêu cầu bảo quản: Ao hồ cần được bảo quản và vệ sinh thường xuyên để đảm bảo chất lượng nước và tránh ô nhiễm môi trường.
  • Thay đổi hệ sinh thái: Việc xây dựng ao hồ có thể ảnh hưởng đến hệ sinh thái tự nhiên của khu vực, dẫn đến mất đi một số loài động thực vật.

Giải pháp chôn các bể nước bằng inox hoặc bể nhựa dưới lòng đất để lưu trữ nước mưa.

Giải pháp chôn các bể nước bằng inox hoặc bể nhựa dưới lòng đất đã được một số hộ gia đình ở vùng ven các thành phố triển khai để lưu trữ nước mưa. Tuy nhiên giải pháp này cũng có nhiều hạn chế:

Hệ thống thu hoạch và lưu trữ nước mưa bằng cách chôn thùng chứa nước dưới lòng đất
Hệ thống thu hoạch và lưu trữ nước mưa bằng cách chôn thùng chứa nước dưới lòng đất

Ưu điểm:

  • Tiết kiệm diện tích: Bể nước inox hoặc bể nhựa chôn dưới lòng đất không chiếm dụng diện tích mặt đất, phù hợp cho các hộ gia đình có diện tích nhỏ hẹp.
  • Bảo vệ nước mưa khỏi các tác nhân gây ô nhiễm: Bể nước được chôn dưới lòng đất, tránh được ánh nắng mặt trời, bụi bẩn và các tác nhân gây ô nhiễm khác, giúp đảm bảo chất lượng nước mưa tốt hơn.
  • Giữ nước mát: Bể nước chôn dưới lòng đất có khả năng giữ nước mát hơn so với bể nước đặt trên mặt đất, giúp tiết kiệm điện năng cho việc làm mát nước.
  • Bền bỉ và chống ăn mòn: Bể nước được làm từ vật liệu inox hoặc nhựa có độ bền cao, chống ăn mòn tốt, tuổi thọ sử dụng lâu dài.
  • Thẩm mỹ: Bể nước chôn dưới lòng đất không ảnh hưởng đến thẩm mỹ của khu vực.

Nhược điểm:

  • Lượng nước mưa lưu trữ ít: Do các bồn chưa bị giới hạn về mặt kỹ thuật, nên lượng chứa nước trong các bồn chứa này không được lớn. Hiện tại bồn chứa lớn nhất có dung tích tầm 10 khối. Giải pháp này chỉ vừa đủ đáp ứng nước cho sinh hoạt, không đủ dung tích để phục vụ nông nghiệp.
  • Chi phí lắp đặt cao: Việc lắp đặt bể nước chôn dưới lòng đất đòi hỏi chi phí cao hơn so với bể nước đặt trên mặt đất do cần thi công đào hố, lắp đặt đường ống, v.v.
  • Khó khăn trong việc bảo trì: Việc sửa chữa bể chôn dưới lòng đất có thể gặp nhiều khó khăn hơn so với các loại bể nước khác do cần đào hố và tiếp cận bể.
  • Nguy cơ rò rỉ nước: Nếu không được lắp đặt đúng kỹ thuật, bể nước có thể bị rò rỉ nước.

Giải pháp bể nước ngầm dưới lòng đất để lưu trữ nước mưa.

Đây là giải pháp tối ưu nhất trên thế giới cho vấn đề thu hoạch và lưu trữ nước mưa. Hiện tại các nước lớn như Mỹ, Châu Âu và Trung Quốc đã có những công nghệ lưu trữ nước mưa dưới lòng đất rất tiên tiến. Nhưng ở Việt Nam, giải pháp này còn hạn chế do thiếu thốn về vật tư lẫn kỹ thuật. Các ưu điểm và nhược điểm của giải pháp này bao gồm:

Hệ thống thu hoạch và lưu trữ nước mưa bằng các bể chứa ngầm dưới lòng đất
Hệ thống thu hoạch và lưu trữ nước mưa bằng các bể chứa ngầm dưới lòng đất

Ưu điểm:

  • Tiết kiệm diện tích: Bể nước ngầm được xây dựng dưới lòng đất, không chiếm dụng diện tích mặt đất, phù hợp cho các khu vực có diện tích hạn hẹp.
  • Lưu trữ lượng nước mưa lớn: Bể nước ngầm có thể lưu trữ lượng nước mưa lớn, đáp ứng nhu cầu sử dụng nước cho sinh hoạt, tưới cây hoặc sản xuất nông nghiệp.
  • Bảo vệ nước mưa khỏi các tác nhân gây ô nhiễm: Bể nước ngầm được xây dựng kín đáo, giúp bảo vệ nước mưa khỏi các tác nhân gây ô nhiễm như bụi bẩn, côn trùng, ánh nắng mặt trời và nhiệt độ môi trường.
  • Giữ nước mát: Bể nước ngầm được xây dựng dưới lòng đất giúp giữ nước mát hơn so với các bể nước đặt trên mặt đất, đặc biệt là trong mùa nóng.
  • Thời gian sử dụng dài: Các bể nước ngầm có thời gian sử dụng lên đến 50 năm và thời gian bảo trì sau mỗi 5 năm.

Nhược điểm:

  • Chi phí xây dựng cao: Việc xây dựng bể nước ngầm đòi hỏi chi phí cao hơn so với các loại bể nước khác do cần đào hố, chi phí vật tư công nghệ cao và lắp đặt hệ thống module và đường ống.
  • Yêu cầu khảo sát địa chất: Cần tiến hành khảo sát địa chất trước khi xây dựng bể nước ngầm để đảm bảo an toàn và tránh các khu vực có nguy cơ sạt lún đất.

Thực trạng là vậy, nhưng theo khoa học thì nước mưa có an toàn để sử dụng không? Vui lòng đọc phần tiếp theo:

[Thu hoạch & lưu trữ nước mưa] Bài 2: Nước mưa có an toàn không?

One thought on “[Thu hoạch & lưu trữ nước mưa] Bài 1: Thực trạng ở Việt Nam.

  1. Pingback: [Thu hoạch & lưu trữ nước mưa] Bài 2: Nước mưa có an toàn? - nhualapphuong.vn

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *